Tại sao Bitcoin vẫn lập ATH khi lãi suất ở đỉnh? Fed đang mắc kẹt

Nhìn sơ qua, diễn biến này có vẻ không hợp lý. Lợi suất tăng thường tạo áp lực lên tài sản rủi ro. Nếu nhà đầu tư có thể nhận gần 5% từ trái phiếu chính phủ Mỹ, họ sẽ đòi hỏi mức lợi nhuận cao hơn để chấp nhận rủi ro từ chứng khoán hoặc crypto. Thế nhưng Bitcoin không những trụ vững mà trong những năm qua còn từng lập đỉnh mới khi lãi suất Fed vẫn ở vùng cao nhất chu kỳ.

Vậy tại sao Bitcoin có thể làm được điều đó? Và phải chăng Fed đang mắc kẹt trong một vòng lặp mà kết quả cuối cùng, dù tăng hay giảm lãi suất, vẫn là đồng tiền tiếp tục mất giá?

Dầu tăng kéo lợi suất trái phiếu lên 5%

Giá dầu WTI tiếp tục giao dịch quanh 101 USD/thùng, còn dầu Brent ở khoảng 105,5 USD. Áp lực nguồn cung hiện không chỉ đến từ căng thẳng tại Trung Đông và tình trạng gián đoạn quanh eo biển Hormuz.

Cuộc chiến Nga–Ukraine cũng một lần nữa trở thành tâm điểm. Theo thông tin được đề cập trong video, 34 trong tổng số 39 cơ sở lọc dầu của Nga đã từng bị tấn công. Điều này không có nghĩa tất cả đều ngừng hoạt động, bởi mức độ thiệt hại của từng cơ sở có thể khác nhau. Tuy nhiên, Nga đang chịu nhiều lệnh cấm vận nên việc nhập linh kiện và sửa chữa có thể mất nhiều thời gian.

Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi Ukraine ngừng tấn công các cơ sở nhiên liệu của Nga, cho rằng hoạt động này đang làm tình trạng thiếu diesel trở nên nghiêm trọng hơn. Diesel không chỉ được sử dụng cho xe cá nhân mà còn gắn trực tiếp với xe tải, tàu thuyền và hoạt động vận chuyển hàng hóa. Khi diesel tăng giá, chi phí có thể dần truyền sang nhiều phần khác của nền kinh tế.

Lo ngại lạm phát năng lượng dai dẳng khiến lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm có thời điểm chạm 5%, lần đầu tiên kể từ năm 2023. Đây không phải một ngưỡng tự động kích hoạt khủng hoảng, nhưng là mức khiến nhà đầu tư phải đặc biệt chú ý.

Nếu trái phiếu chính phủ Mỹ mang lại lợi suất 5%, trong khi mức tăng trung bình dài hạn của S&P 500 thường được ước tính khoảng 8% mỗi năm, phần chênh lệch để đổi lấy rủi ro chứng khoán trở nên kém hấp dẫn hơn. Các công ty lúc này phải tiếp tục tăng doanh thu và lợi nhuận để thuyết phục dòng tiền ở lại.

Lợi suất tăng cũng phản ánh một thông điệp khác: thị trường trái phiếu lo ngại lạm phát sẽ tiếp tục cao và sức mua của đồng USD trong tương lai suy giảm. Người mua trái phiếu vì thế yêu cầu lợi suất lớn hơn để bù lại rủi ro mất giá của tiền.

Bitcoin đi ngược thị trường có thật sự bất thường?

Trong cùng phiên mà chứng khoán và vàng giảm, Bitcoin tăng lên quanh 79.000 USD. Điều này không có nghĩa Bitcoin đã tách hoàn toàn khỏi thanh khoản hay chính sách tiền tệ. Lãi suất vẫn có ảnh hưởng rất lớn, đặc biệt trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, lãi suất chỉ là một phần của câu chuyện.

Có thể hình dung thanh khoản giống như gió. Gió thuận giúp một tài sản di chuyển nhanh hơn, còn gió ngược tạo ra lực cản. Nhưng hướng đi dài hạn của tài sản còn phụ thuộc vào động lực riêng: nhu cầu thực tế, câu chuyện đầu tư, mức độ chấp nhận, nguồn cung và vị trí của thị trường trong chu kỳ.

Bitcoin có những động lực mà chúng ta không thể giải thích chỉ bằng lãi suất Fed. Đó là nguồn cung giới hạn, chu kỳ halving, sự tham gia của tổ chức, Bitcoin ETF giao ngay và nhu cầu nắm giữ một tài sản nằm ngoài hệ thống tiền pháp định.

Vì vậy, lãi suất cao có thể làm Bitcoin tăng chậm hơn hoặc tạo ra những đợt điều chỉnh mạnh, nhưng không nhất thiết ngăn Bitcoin tăng trong mọi hoàn cảnh.

Nhìn lại chu kỳ tăng lãi suất gần nhất

Năm 2022, Fed bắt đầu nâng lãi suất rất nhanh từ gần 0%. Trong cùng giai đoạn, Bitcoin giảm từ vùng khoảng 42.000 USD xuống gần 16.000 USD. Điều này khiến nhiều người kết luận rằng Fed tăng lãi suất là nguyên nhân trực tiếp làm Bitcoin giảm.

Lập luận đó đúng một phần, nhưng chưa nói lên toàn bộ câu chuyện.

Năm 2022 cũng là năm Bitcoin bước vào xu hướng giảm sau giai đoạn tăng trưởng rất mạnh của năm 2020 và 2021. Thị trường đồng thời trải qua hàng loạt cú sốc nội bộ. Vì thế, rất khó xác định bao nhiêu phần của đợt giảm đến từ chính sách Fed và bao nhiêu phần xuất phát từ chu kỳ bốn năm cùng sự thanh lọc bên trong ngành crypto.

Điểm đáng chú ý xuất hiện trong năm 2023. Fed chưa giảm lãi suất mà còn tiếp tục tăng, cuối cùng đưa lãi suất lên khoảng 5,5%. Tuy nhiên, Bitcoin đã bắt đầu phục hồi từ vùng đáy.

Đến đầu năm 2024, lãi suất vẫn ở đỉnh nhưng Bitcoin đã tăng lên khoảng 71.000 USD và lần đầu tiên trong lịch sử lập đỉnh mới trước halving. Sự xuất hiện của Bitcoin ETF giao ngay tại Mỹ đã bổ sung một động lực lớn, giúp dòng tiền truyền thống tiếp cận Bitcoin dễ dàng hơn.

Diễn biến này cho thấy mối quan hệ giữa Bitcoin và lãi suất không phải lúc nào cũng là một đường thẳng. Fed có thể tạo lực cản hoặc lực đẩy, nhưng chu kỳ của Bitcoin và sự thay đổi trong cấu trúc nhu cầu vẫn có thể đóng vai trò lớn hơn ở từng thời điểm.

Lợi suất hiện còn cao hơn trước khi Fed bắt đầu giảm

Một nghịch lý đáng chú ý là khi Fed bắt đầu chu kỳ giảm lãi suất vào năm 2024, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm ở khoảng 3,65%. Hiện nay, sau những lần điều chỉnh chính sách, lợi suất này lại tiến sát 5%.

Fed kiểm soát lãi suất ngắn hạn, nhưng không thể ra lệnh cho toàn bộ đường cong lợi suất phải di chuyển cùng chiều. Lợi suất dài hạn còn phụ thuộc vào kỳ vọng lạm phát, thâm hụt ngân sách, lượng trái phiếu chính phủ phát hành và niềm tin của nhà đầu tư đối với giá trị đồng USD trong tương lai.

Nếu thị trường tin rằng Fed giảm lãi suất quá sớm hoặc chính phủ tiếp tục chi tiêu vượt thu, nhà đầu tư có thể yêu cầu lợi suất dài hạn cao hơn. Đây chính là thế khó hiện tại.

Thị trường dự đoán xác suất Fed tăng lãi suất trong cuộc họp sắp tới đã lên tới khoảng 92% theo số liệu được nhắc trong video. Nếu Fed tăng 0,25 điểm phần trăm, kết quả này phần lớn đã được định giá. Nếu Fed giữ nguyên lãi suất, đó có thể trở thành bất ngờ tích cực trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, điều quan trọng hơn quyết định tăng hay giữ là thông điệp của Chủ tịch Fed Kevin Warsh và mức độ ủng hộ từ những thành viên còn lại.

Nếu ông Warsh muốn tăng lãi suất nhưng phần lớn ủy ban chọn giữ nguyên, thị trường có thể đặt câu hỏi về khả năng lãnh đạo và xây dựng đồng thuận của ông. Ngược lại, nếu Fed đồng thuận tăng lãi suất, thị trường sẽ hiểu rằng cơ quan này đang đặt ưu tiên kiểm soát lạm phát lên trên tăng trưởng.

Fed đang mắc kẹt trong vòng lặp nào?

Fed tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát, nhưng lãi suất cao cũng khiến chính phủ Mỹ phải trả nhiều tiền hơn cho khoản nợ mới. Chi phí lãi vay tăng làm thâm hụt ngân sách lớn hơn. Chính phủ sau đó phải phát hành thêm trái phiếu để tài trợ cho chi tiêu và trả lãi.

Khi lượng trái phiếu trên thị trường ngày càng lớn, lợi suất có thể tiếp tục chịu áp lực tăng. Nếu thị trường trái phiếu trở nên mất ổn định hoặc không còn đủ người mua ở mức giá phù hợp, Fed cuối cùng có thể phải can thiệp bằng cách cung cấp thanh khoản hoặc mua lại tài sản.

Một kịch bản khác là lãi suất cao đẩy nền kinh tế vào suy thoái. Khi doanh nghiệp đóng cửa, thất nghiệp tăng và giá tài sản giảm mạnh, Fed cũng có thể phải hạ lãi suất hoặc bơm tiền để hỗ trợ hệ thống.

Ngược lại, nếu Fed giảm lãi suất sớm, hoạt động vay mượn có thể tăng trở lại. Tiền được tạo ra nhiều hơn thông qua hệ thống tín dụng, hỗ trợ giá tài sản nhưng đồng thời làm rủi ro lạm phát quay trở lại.

Vì vậy, Fed đang đứng trước những lựa chọn đều có đánh đổi. Tăng lãi suất có thể gây áp lực trong ngắn hạn nhưng làm chi phí nợ tăng cao hơn. Giảm lãi suất hỗ trợ thanh khoản nhưng có thể khiến đồng tiền mất giá nhanh hơn. Giữ nguyên lãi suất chỉ giúp trì hoãn quyết định nếu giá dầu và lạm phát không hạ nhiệt.

Vì sao câu chuyện này quan trọng với Bitcoin?

Bitcoin được xây dựng với nguồn cung tối đa 21 triệu đồng, trong khi nguồn cung tiền pháp định không có giới hạn cứng tương tự. Đây không phải lời khẳng định Bitcoin sẽ luôn tăng hoặc không thể giảm mạnh. Trong một cuộc khủng hoảng thanh khoản, Bitcoin vẫn có thể bị bán cùng các tài sản khác.

Nhưng khi nhìn trong khung thời gian dài hơn, vòng lặp nợ, thâm hụt và mở rộng nguồn cung tiền chính là một trong những luận điểm quan trọng của Bitcoin.

Các công ty vẫn tiếp tục tích lũy. Strive mua thêm 469 Bitcoin, nâng tổng lượng nắm giữ lên 25.000 BTC. Capital B cũng bổ sung Bitcoin vào kho bạc. Strategy không bán Bitcoin trong kỳ cập nhật được đề cập mà sử dụng tiền mặt để mua lại cổ phiếu ưu đãi STRC.

Những giao dịch này không bảo đảm giá sẽ tăng, nhưng cho thấy nhu cầu tổ chức chưa biến mất dù lợi suất trái phiếu đang ở vùng rất cao.

Cuối cùng, câu hỏi không chỉ là Fed tăng hay giảm lãi suất trong một cuộc họp. Câu hỏi lớn hơn là Bitcoin đang ở đâu trong chu kỳ, ai còn tiếp tục tích lũy và niềm tin vào hệ thống tiền pháp định đang thay đổi như thế nào.

Lãi suất là ngọn gió có thể đẩy hoặc cản thị trường. Nhưng ngọn gió không phải lúc nào cũng quyết định điểm đến. Đó là lý do Bitcoin vẫn có thể lập ATH khi lãi suất ở đỉnh, và cũng là lý do thế khó của Fed sẽ còn tiếp tục được thị trường theo dõi trong nhiều năm tới.

Bài viết được tổng hợp và biên tập từ nội dung video 2562 của ThuanCapital. Các số liệu phản ánh thời điểm ghi hình. Nội dung chỉ nhằm cung cấp thông tin, không phải lời khuyên đầu tư.