2021 có phải là altcoin season cuối cùng?

Bitcoin tăng mạnh. Bạn giữ altcoin và chờ. 

Vì theo lịch sử, đây là lúc tiền bắt đầu chảy xuống. 

Bitcoin chững lại, người ta chốt lời, rồi dòng vốn đó tìm chỗ mới. Nó đi vào ETH, vào SOL, vào những altcoin nhỏ hơn. Mọi thứ bùng nổ cùng nhau. Đó là altcoin season, cái mùa mà ai cũng chờ sau khi Bitcoin làm xong phần việc của nó.

Chu kỳ này Bitcoin lên đến $126,000 vào tháng 10 năm 2025. Một mức giá lịch sử. Và mọi người lại chờ.

Nhưng lần này nó không đến.

Chỉ số Altcoin Season trên blockchaincenter.net cho thấy một bức tranh rõ ràng hơn. 

Cần hiểu cách chỉ số này hoạt động trước. Nó nhìn vào top 50 altcoin lớn nhất, rồi đếm xem trong 90 ngày gần nhất, có bao nhiêu đồng tăng giá mạnh hơn Bitcoin. Nếu ít nhất 75% số đó vượt qua được Bitcoin, chỉ số chạm mức 75 và thị trường chính thức bước vào altcoin season. Nói cách khác, chỉ số này không đo giá altcoin tăng hay giảm, mà đo xem altcoin có đang thắng Bitcoin trong cuộc đua hay không.

Đây là lý do tại sao chỉ số phải tăng cao thì altcoin season mới thực sự diễn ra. Nếu chỉ một vài altcoin tăng mạnh trong khi phần lớn còn lại vẫn thua Bitcoin, chỉ số sẽ ở mức trung bình, thị trường chưa được coi là altcoin season dù có vài cái tên nổi bật. Phải có một tỷ lệ áp đảo các altcoin cùng vượt Bitcoin thì mới phản ánh đúng bản chất của một mùa altcoin thực sự, tức là dòng tiền lan rộng chứ không phải chỉ tập trung vào một vài cái tên.

Từ năm 2022 đến nay, chỉ số này chưa một lần nào vượt qua ngưỡng 75 để chính thức bước vào vùng altcoin season. Nó cứ dao động trong vùng lưng lửng, thỉnh thoảng nhích lên gần 50 rồi lại rơi xuống, trong khi ở chu kỳ 2021 nó từng ở trên 75 liên tục nhiều tháng liền.

Altcoin season index - nguồn: blockchaincenter 

Bitcoin dominance (chỉ số đo lường sự thống trị của Bitcoin) vẫn trụ vững ở mức 58 đến 60%, nghĩa là Bitcoin tiếp tục giữ phần lớn tổng vốn hóa toàn thị trường trong khi phần còn lại gần như đứng yên.

Câu hỏi mà nhiều người đang đặt ra bây giờ không còn là "altcoin season đến chưa". Câu hỏi thực sự hơn là tại sao cái cơ chế từng hoạt động rất đều đặn trong 2017 và 2021 lại không kích hoạt lần này.

Để hiểu được điều đó, cần nhìn lại xem dòng tiền trong crypto thực sự hoạt động như thế nào, và điều gì đã thay đổi.

Con đường cũ của tiền và tại sao nó từng hoạt động

Để hiểu tại sao altcoin season không đến, trước tiên cần hiểu tại sao nó từng đến.

Có hai dòng tiền cùng tồn tại để tạo ra một altcoin season.

Dòng đầu tiên là dòng tiền tái đầu tư. Người mới vào thị trường thường mua Bitcoin trước, vì đó là cái tên ai cũng biết, báo nào cũng nói. Bitcoin tăng, họ có lời. 

Và đây là lúc tâm lý bắt đầu làm việc. Khi đã có lời từ Bitcoin, nhiều người bắt đầu nhìn sang ETH, sang những altcoin nhỏ hơn, và thấy tiềm năng tăng nhiều lần hơn. Tiền từ lợi nhuận Bitcoin bắt đầu chảy xuống các tầng thấp hơn của thị trường.

Dòng thứ hai là dòng tiền đầu cơ trực tiếp. Đây là nhóm người mới vào thị trường nhưng bỏ qua Bitcoin ngay từ đầu, vì nghĩ giá đã quá cao, mua vào lời ít. Họ đi thẳng vào altcoin với tâm lý tìm một cú tăng 5 lần, 10 lần, thậm chí 100 lần. Họ không cần phải có lời từ Bitcoin trước mới dám mua altcoin. 

Họ vào thẳng altcoin từ lúc bắt đầu.

Hai dòng tiền này cộng hưởng với nhau tạo ra hiệu ứng thác nước. Các altcoins lớn tăng. Rồi các altcoins nhỏ cũng tăng theo. Không phải ai lên kế hoạch, không phải thị trường có quy luật cứng nhắc. Nó là hệ quả tự nhiên của việc rất nhiều người, dù đến từ Bitcoin hay đến thẳng từ đầu, đều đang tìm kiếm mức sinh lời cao hơn trong cùng một khoảng thời gian.

Năm 2017 là làn sóng ICO. Năm 2021 là DeFi, NFT và các layer 1 mới. Mỗi chu kỳ có câu chuyện khác nhau nhưng cơ chế bên dưới vẫn là một: một lượng lớn nhà đầu tư, bất kể vào thị trường qua đường nào, cùng đổ tiền vào altcoin để tìm cú tăng tiếp theo.

Chu kỳ này cơ chế đó vẫn còn đó về mặt lý thuyết. Nhưng nhiên liệu nuôi cả hai dòng tiền này đã thay đổi.

Tại sao cấu trúc thị trường đã thay đổi cơ bản

Có ba thứ thay đổi cùng lúc trong chu kỳ này. Và khi cả ba xảy ra cùng nhau, cái bật thang mà tiền đổ xuống trong alt season mà mình vừa nói đến ở phần trên gần như không có cơ hội hình thành.

ETF nhốt tiền lại

Trước năm 2024, nếu một quỹ hưu trí hay tổ chức tài chính lớn muốn tiếp cận Bitcoin, họ không có nhiều lựa chọn được kiểm soát tốt. Phần lớn tiền tổ chức thực sự không vào được thị trường theo cách họ muốn.

Sau khi spot Bitcoin ETF được phê duyệt đầu năm 2024, điều đó đã thay đổi. BlackRock và Fidelity bắt đầu hút hàng chục tỷ đô từ nhà đầu tư tổ chức vào Bitcoin qua kênh tài chính quen thuộc với họ, được quản lý, minh bạch, và không cần mở tài khoản crypto.

Để dễ hình dung độ lớn của con số này, IBIT của BlackRock đã trở thành quỹ ETF tăng trưởng nhanh nhất từng được ra mắt tại Hoa Kỳ, vượt qua cả những quỹ ETF cổ phiếu lớn nhất từng tồn tại, về tốc độ thu hút vốn.

Nhưng đây là điểm mấu chốt. Người mua ETF không hẳn là trader crypto, dù họ là cá nhân hay tổ chức.

Một bộ phận lớn là nhà đầu tư cá nhân, nhưng họ chọn ETF chính vì muốn một con đường đơn giản hơn để tiếp cận Bitcoin, qua tài khoản chứng khoán quen thuộc, không cần mở ví crypto, không cần học cách dùng sàn giao dịch. Bên cạnh đó là dòng tiền từ quỹ hưu trí, cố vấn tài chính, và quỹ phòng hộ cũng đang tích cực tham gia đầu tư vào bitcoin. 

Điểm chung của cả hai nhóm là họ tiếp cận Bitcoin qua một kênh hoàn toàn tách biệt khỏi hệ sinh thái crypto. 

Họ không có tài khoản trên Binance. Không phải là những người đam mê crypto, họ không biết Solana là gì. Mua Bitcoin ETF có thể là điểm đến cuối cùng trong chiến lược đầu tư của họ, không phải bước khởi đầu cho một hành trình khám phá altcoin.

Tiền vào Bitcoin qua ETF giống như nước chảy vào một cái bình kín. Nó không tràn sang chỗ khác.

Đỉnh trong im lặng

Năm 2017, khi Bitcoin lên gần $20,000, cả thế giới nói về nó. Hàng xóm hỏi nhau về Bitcoin. Báo chí lên tin liên tục. Người chưa bao giờ nghĩ đến crypto cũng bắt đầu mở tài khoản.

Năm 2021 cũng vậy. NFT bán với giá hàng triệu đô, mọi người tranh nhau mua DOGE vì thấy nó trên mạng xã hội, không khí hưng phấn tràn ra ngoài thị trường tài chính.

Năm 2025, Bitcoin lên đến $126,000 trong im lặng gần như hoàn toàn. Mức độ tìm kiếm trên Google thấp, lượng thảo luận trên mạng xã hội không sôi nổi, sự chú ý của người ngoài ngành, tất cả đều ở mức thấp bất thường so với một ATH lịch sử.

Làn sóng altcoin được nuôi dưỡng bằng tâm lý hưng phấn của thị trường. Khi người mới ào vào thị trường vì thấy Bitcoin trên báo, họ không chỉ mua Bitcoin. Họ mua cả altcoin vì nghe ai đó nói cái này còn rẻ hơn, còn nhiều tiềm năng hơn. Làn sóng người mới đó là nhiên liệu cho altcoin season. Và chu kỳ này, nhiên liệu đó không xuất hiện đủ để châm lửa.

Vốn bị loãng trên quá nhiều thứ

Ngay cả khi tiền có muốn chảy vào altcoin, nó cũng không còn đủ lực để nâng tất cả lên như trước.

Số lượng token trên thị trường đã bùng nổ. Các công cụ tạo memecoin gần như tự động khiến hàng nghìn token mới xuất hiện mỗi tháng. 

Theo dữ liệu từ Wintermute và Memento Research, khoảng 85% altcoin được phát hành trong năm 2025 hiện đang giao dịch dưới giá ra mắt. Một token bình thường, không phải trường hợp tệ nhất hay tốt nhất, cũng đã mất hơn 70% giá trị so với lúc mới ra mắt.

Hãy hình dung như thế này. Nếu bạn đổ một xô nước vào một cái bể nhỏ, mực nước dâng nhanh và rõ. Nhưng nếu cái bể đó được nối thông với hàng trăm cái bể khác, cùng một xô nước sẽ chỉ làm mực nước nhích lên không đáng kể ở mỗi nơi.

Thị trường altcoins hiện tại đang ở trạng thái đó. Vốn bị phân tán quá mỏng trên quá nhiều tài sản để có thể tạo ra một làn sóng đồng đều nâng tất cả lên như 2021.

Nhưng tại sao retail lại vắng mặt đến vậy trong chu kỳ này?

AI chiến sân khấu sự chú ý của công chúng

Nhưng có một lý do khác ít được nói đến hơn.

Nvidia đã vượt 4 nghìn tỷ đô vốn hóa và trở thành công ty giá trị nhất thế giới. Các cổ phiếu liên quan đến hạ tầng AI trở thành câu chuyện đầu tư hấp dẫn nhất thị trường và thu hút rất nhiều nguồn vốn đầu tư.

Đây không phải hiện tượng ngẫu nhiên. Năm 2021, crypto là công nghệ mới, hấp dẫn nhất trên internet, kéo theo cả những người chưa từng đầu tư bao giờ. Năm 2025, vị trí đó đã đổi chủ. AI là công nghệ mà người bình thường tiếp xúc hàng ngày, từ ChatGPT đến các công cụ làm việc, và là chủ đề chiếm sóng truyền thông liên tục. Sự chú ý của công chúng là tài nguyên có hạn. Khi một câu chuyện công nghệ mới xuất hiện và hấp dẫn hơn, nó kéo theo cả dòng vốn đầu cơ vốn từng đổ vào crypto.

Nói đơn giản: altcoin season cần có người mới liên tục đổ vào thị trường. Nhưng giờ ít người mới vào hơn. Thiếu vắng người mới, thì không có ai để tạo ra làn sóng tăng giá đó cả.

Tìm hiểu thêm: Crypto đang ở đâu khi AI lấy hết sân khấu 

Khi altcoin season chỉ còn chỗ cho một số ít

Nhưng trước khi kết luận rằng altcoin có thể đã kết thúc, cần nhìn kỹ hơn một chút.

Thị trường altcoin không biến mất. Nó đang tách ra thành hai thế giới khác nhau.

Nhóm thứ nhất là những token có nền tảng thực sự, có người dùng thực, có doanh thu thực, hoặc đang được tổ chức tài chính lớn xem xét nghiêm túc. Đây là nhóm có khả năng “tồn tại lâu dài”, vì giá trị của nó không phụ thuộc hoàn toàn vào tâm lý thị trường. 

RWA tokenization, tức là đưa tài sản thực như trái phiếu hay bất động sản lên blockchain, đang thu hút sự quan tâm nghiêm túc từ các tổ chức tài chính lớn. Hạ tầng AI trên blockchain cũng vậy.

Nhưng cần nói rõ một điều quan trọng. Có nền tảng vững và có giá tăng là hai chuyện khác nhau. 

Một dự án có doanh thu thực, có người dùng thực, vẫn có thể giá đi ngang hoặc giảm trong một khoảng thời gian dài, nếu phần lớn dòng tiền đầu cơ của thị trường đang rút đi nơi khác, như mình đã nói ở phần AI thu hút sự chú ý. Giá trị nền tảng là điều kiện cần để một dự án tồn tại qua nhiều chu kỳ, nhưng không phải điều kiện đủ để giá tăng ngay trong ngắn hạn.

Nhóm thứ hai là phần còn lại, hàng nghìn token không có người dùng thực, tồn tại chủ yếu để trade ngắn hạn theo trend. Nhóm này gần như chắc chắn sẽ biến mất khi dòng tiền đầu cơ rút đi, vì không có gì giữ chân nhà đầu tư ở lại ngoài kỳ vọng giá lên.

Điều này không có nghĩa là cơ hội biến mất. Nó có nghĩa là cơ hội đang thu hẹp và đòi hỏi sự chọn lọc cao hơn nhiều so với trước, cùng với một chút kiên nhẫn để chờ thị trường định giá đúng. Chiến lược mua thật nhiều altcoin khác nhau rồi chờ mùa altcoin đến sẽ ngày càng kém hiệu quả khi thị trường vận hành theo logic mới này.

Vài điểm sáng giữa bức tranh ảm đạm

Không phải toàn bộ thị trường đều ảm đạm. Có một vài ví dụ đáng chú ý cho thấy dòng tiền tổ chức vẫn sẵn sàng rót vào những mô hình có doanh thu thực và người dùng thực, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng tăng giá đơn thuần.

Một trong những lĩnh vực nổi bật là các nền tảng giao dịch phái sinh hoàn toàn on-chain, nơi một số dự án ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội nhờ có cơ chế doanh thu rõ ràng từ phí giao dịch thực tế, thay vì chỉ dựa vào cộng đồng hay kỳ vọng đầu cơ. Lĩnh vực thị trường dự đoán, nơi người dùng đặt cược vào kết quả các sự kiện thực tế, cũng đang chứng kiến mức tăng trưởng khối lượng giao dịch rất nhanh trong năm qua, và một số nền tảng trong mảng này đã nhận được khoản đầu tư đáng kể từ các tổ chức tài chính lớn của phố Wall.

Điểm chung giữa các trường hợp này là chúng đều có sản phẩm thực sự được sử dụng, có dòng tiền thực, chứ không chỉ tồn tại nhờ câu chuyện kể hấp dẫn. Tất nhiên, tăng trưởng nhanh không đồng nghĩa với an toàn. Đây vẫn là những lĩnh vực còn non trẻ, định giá biến động mạnh, và rủi ro pháp lý hay cạnh tranh vẫn còn ở phía trước.

Nhưng câu chuyện của Ethereum lại cho thấy một khía cạnh khác của vấn đề. Dù vẫn là hệ sinh thái DeFi lớn nhất, có ETF riêng, và giữ vai trò nền tảng quan trọng cho stablecoin, ETH lại là một trong những tài sản vốn hóa lớn gây thất vọng trong chu kỳ này. Đây không phải bằng chứng cho thấy ETH thiếu giá trị. Đây là bằng chứng cho thấy có giá trị thật chưa đủ để giá tăng, khi phần lớn dòng tiền của thị trường đang ở nơi khác.

Giá trị thật là thứ bảo vệ bạn khỏi mất trắng về lâu dài, nhưng không đảm bảo lợi nhuận trong ngắn hạn.

Bài liên quan

• Sự khác nhau giữa crypto bull run 2025 và 2021
• Crypto 2025: Khi dòng tiền đầu tư không còn chảy theo lối cũ!