Tâm Lý Hoảng Loạn Bao Trùm: Khi AI, Vĩ Mô Và Địa Chính Trị Cùng Kéo Thị Trường Đi Xuống?

Tình hình thị trường

Chứng khoán Hoa Kỳ thứ năm (12/02-US) đang chịu áp lực mạnh khi chứng khoán đồng loạt giảm sâu, đặc biệt Nasdaq mất gần 2%, hai chỉ số còn lại cũng giảm. Hợp đồng dầu giảm về 62.86 USD/thùng. Vàng và bạc cũng giảm về 4957 USD/ounce và 75.81 USD/ounce.

Trong phiên thứ năm, nhiều cổ phiếu thuộc nhóm công ty cho thuê văn phòng và mặt bằng kinh doanh đã giảm mạnh. Ví dụ, CBI Group giảm 8,67%, trong khi Jones Lang giảm 8,02%. Nguyên nhân chính đến từ tác động ngày càng rõ rệt của AI lên thị trường lao động văn phòng, kéo theo nhu cầu thuê mặt bằng suy giảm.

Bên cạnh đó, thị trường Mỹ nhận được tin về doanh số nhà tại Mỹ giảm mạnh trong tháng 1, giảm 8.4% so với tháng trước và xuống mức thấp nhất kể từ cuối năm 2023. Dù nhu cầu suy yếu, giá nhà vẫn cao, với giá trung vị đạt kỷ lục 396,800 USD, tăng 0.9% so với cùng kỳ.

Nguồn cung vẫn khan hiếm, trong khi lãi suất vay mua nhà dù giảm nhưng vẫn quanh mức 6.1%, khiến người mua tiếp tục gặp khó khăn. Doanh số chủ yếu tập trung ở phân khúc trên 1 triệu USD, còn nhà dưới 250,000 USD giảm mạnh nhất, cho thấy chi phí vẫn là rào cản lớn với đa số người mua.

Bitcoin cũng tiếp tục giảm xuống quanh 66,000 USD. Các altcoin lớn đồng loạt giảm. Vốn hóa thị trường crypto cũng giảm còn 2.28 nghìn tỷ USD.

Dòng tiền Crypto Spot ETF tại Mỹ (12/02-US) ghi nhận áp lực rút vốn chiếm ưu thế, trong đó: BTC ETF bị rút ròng 410.37 triệu USD, ETH ETF rút 113.1 triệu USD, XRP ETF rút 6.42 triệu USD, Ở chiều ngược lại, SOL ETF hút ròng 2.70 triệu USD. Các quỹ DOGE, LINK, LTC, AVAX và HBAR không ghi nhận biến động dòng tiền trong phiên.

Chỉ số Fear & Greed của Bitcoin giảm xuống mức cực thấp 5 khi giá vẫn ở 67,000 USD, cho thấy tâm lý sợ hãi đang ở mức hiếm gặp. Trong lịch sử, những lần chỉ số này chạm vùng tương tự thường gắn với các đáy lớn của thị trường. Đáng chú ý, mức sợ hãi hiện tại còn cao hơn cả các giai đoạn khủng hoảng lớn như COVID, FTX và thị trường gấu 2018, phản ánh trạng thái bi quan cực độ dù giá vẫn đang ở vùng cao.

Tin không xấu nhưng tâm lý thị trường vẫn khiến giá giảm

Dù mỗi ngày xuất hiện nhiều thông tin mới, yếu tố chi phối lớn nhất lúc này vẫn là tâm lý nhà đầu tư trước hàng loạt bất định vĩ mô, từ thuế quan của Tổng thống Trump, chính sách lãi suất của Fed, căng thẳng địa chính trị cho tới chiến tranh thương mại. Những biến số này tác động trực tiếp đến dòng tiền, ảnh hưởng lan tỏa từ chứng khoán sang Bitcoin và toàn bộ thị trường crypto, tạo nên trạng thái dao động mạnh và thiếu định hướng rõ ràng.

Nhìn lại năm ngoái, Bitcoin cùng chứng khoán và vàng đồng loạt lập đỉnh, trước khi bước vào pha điều chỉnh mạnh từ sau tháng 10. Dù hiện tại giá giảm về quanh 65,000 USD, đây vẫn là mức rất cao so với đỉnh 2021. Tuy nhiên, kể từ sau đợt thanh lý lớn cuối năm ngoái, lực mua suy yếu rõ rệt, trong khi mỗi tin xấu vĩ mô đều kích hoạt lực bán mới. Phần lớn vị thế đòn bẩy đã bị thanh lý, lực bán tháo ngắn hạn cũng suy giảm, cho thấy thị trường đang trong trạng thái chờ đợi. Một bộ phận nhà đầu tư bắt đầu tích lũy trở lại theo chiến lược dài hạn, song xu hướng ngắn hạn vẫn rất khó đoán định.

Điểm đáng chú ý là dòng tiền đầu cơ ngắn hạn đang dịch chuyển mạnh sang thị trường hàng hóa, đặc biệt là vàng và bạc, với biên độ dao động rất lớn. Điều này phản ánh sự suy giảm hứng thú với crypto và chứng khoán, trong khi nhà đầu tư cá nhân tìm kiếm cơ hội ở các thị trường có biến động cao hơn. Dù có ý kiến cho rằng crypto đã “trưởng thành” và giảm biến động, thực tế cho thấy khi dòng tiền đầu cơ quay lại, mức dao động mạnh hoàn toàn có thể tái xuất hiện.

Trong bối cảnh toàn thị trường chìm trong sắc đỏ, giá dầu cũng giảm mạnh sau khi Cơ quan Năng lượng Quốc tế hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu, kết hợp với bất ổn xoay quanh căng thẳng Mỹ – Iran. Điều này càng làm gia tăng tâm lý phòng thủ trên toàn bộ thị trường tài chính.

Một yếu tố có tác động sâu rộng khác là trí tuệ nhân tạo (AI). Không chỉ ảnh hưởng tới việc làm, AI đang làm thay đổi cấu trúc kinh doanh của nhiều ngành. Cổ phiếu các công ty cho thuê văn phòng, logistics, dịch vụ công nghệ và phần mềm đồng loạt lao dốc do lo ngại nhu cầu giảm mạnh khi AI giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nhân sự và vận hành. Nhiều vị trí vốn được coi là an toàn, kể cả kỹ sư cao cấp, cũng bắt đầu đối mặt nguy cơ bị thay thế. Trên thực tế, AI đã và đang thay thế hàng loạt dịch vụ truyền thống, giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian xử lý và làm thay đổi hoàn toàn cách vận hành doanh nghiệp.

Lo ngại về bong bóng AI vẫn tiếp diễn từ cuối năm ngoái, dù các công ty trong lĩnh vực này tiếp tục huy động vốn khổng lồ. Điển hình là Anthropic, công ty đứng sau Claude, vừa gọi vốn 30 tỷ USD với mức định giá 380 tỷ USD, cho thấy dòng tiền vào AI vẫn rất mạnh, dù chi phí vận hành cao và lợi nhuận chưa đủ bù đắp. Điều này phản ánh sự giằng co giữa kỳ vọng dài hạn và rủi ro tài chính ngắn hạn.

Trước làn sóng thay đổi nhanh chóng này, tâm lý chung chuyển sang thận trọng và phòng thủ. Việc tích lũy tài sản, nâng cao năng lực thích nghi và chủ động chuẩn bị cho tương lai trở thành ưu tiên hàng đầu, bởi mức độ ảnh hưởng sâu và rộng của AI hiện vẫn chưa thể đo lường hết. Dù Fed hiện chỉ quan sát, xu hướng nới lỏng chính sách trong trung hạn được đánh giá là cần thiết để giảm áp lực cho nền kinh tế, song điều này chưa đủ để giúp chứng khoán sớm hồi phục trong bối cảnh tâm lý bất ổn vẫn bao trùm thị trường.

Coinbase ra mắt AI Agent

Coinbase vừa ra mắt loại ví crypto mới được thiết kế riêng cho AI agent, là các chương trình AI có thể tự đưa ra quyết định và tự giao dịch trên blockchain.

Trước đây, AI chủ yếu chỉ giúp tư vấn, trả lời câu hỏi hoặc hỗ trợ công việc. Nhưng với hệ thống ví mới này, AI có thể tự thực hiện hành động tài chính, ví dụ như theo dõi danh mục DeFi, tự cân bằng lại danh mục đầu tư, thanh toán phí dịch vụ, mua dữ liệu, hoặc giao dịch crypto 24/7 theo quyền mà người dùng thiết lập sẵn.

Hệ thống này hoạt động dựa trên bộ công cụ AgentKit và giao thức thanh toán x402 của Coinbase, cho phép AI tự thanh toán, mua tài nguyên tính toán, trả phí API… mà không cần con người thao tác từng bước.

Bitcoin chuẩn bị đối phó nguy cơ máy tính lượng tử

Các nhà phát triển Bitcoin đã đưa một đề xuất mới có tên là BIP 360 vào quy trình thảo luận nâng cấp chính thức. Mục tiêu là giúp Bitcoin chuẩn bị cho khả năng trong tương lai, khi các máy tính lượng tử cực mạnh có thể phá vỡ hệ thống mã hóa hiện tại. Đề xuất này giới thiệu một loại địa chỉ mới gọi là Pay to Merkle Root (P2MR), nhằm giảm nguy cơ bị lộ khóa riêng và hạn chế khả năng bị đánh cắp tài sản. Nó hoạt động tương tự Taproot nhưng loại bỏ một tính năng có thể làm lộ khóa công khai, nên về lý thuyết sẽ an toàn hơn.

Điều này không có nghĩa là Bitcoin đang gặp nguy hiểm ngay bây giờ, và cũng không đồng nghĩa với việc thay đổi này đã được áp dụng. Việc được đưa vào danh sách đề xuất chỉ cho thấy các nhà phát triển đang bắt đầu thảo luận nghiêm túc. Đây được xem là bước đi đầu tiên để sau này có thể bổ sung chữ ký kháng lượng tử nếu cần.

Bitcoin hoàn toàn có khả năng nâng cấp, giống như các công nghệ khác. Lịch sử đã chứng minh điều này qua nhiều đợt nâng cấp lớn: SegWit (2017), các đợt hard fork tạo ra Bitcoin Cash, Bitcoin SV, và Taproot (2021). Bitcoin là mạng lưới phi tập trung, nên không có tổ chức nào quyết định cập nhật, mà do cộng đồng gồm lập trình viên, thợ đào, sàn giao dịch và người dùng cùng lựa chọn phiên bản họ ủng hộ.

Nếu cộng đồng không đồng thuận, mạng lưới có thể tách chuỗi, giống như năm 2017. Phiên bản được đa số ủng hộ sẽ trở thành Bitcoin chính thức, còn các nhánh khác tồn tại như những đồng coin riêng biệt. Trong kịch bản lượng tử tương lai, cơ chế ra quyết định này vẫn sẽ vận hành tương tự.

Các thông tin khác:

• Geode Capital Management, công ty quản lý khoảng 1.48 nghìn tỷ USD, vừa công bố đã mua thêm 175,343 cổ phiếu của Strategy (MSTR). Hiện tại, họ đang nắm giữ tổng cộng 3.91 triệu cổ phiếu, trị giá khoảng 502 triệu USD

• H100 Group AB đã hoàn tất việc mua lại công ty Future Holdings AG tại Thụy Sĩ với giá 6.89 triệu SEK (khoảng 771K USD), thanh toán bằng cổ phiếu mới phát hành. Thương vụ này giúp H100 sở hữu 100% Future Holdings. Việc phát hành thêm cổ phiếu khiến cổ đông bị pha loãng khoảng 1%. Hiện H100 đang nắm giữ 1,046 BTC và tự nhận là công ty có kho dự trữ Bitcoin lớn nhất khu vực Bắc Âu, với sự ủng hộ từ Adam Back của Blockstream.

• VanEck cho biết hiện có 13 chính phủ đang trực tiếp đào Bitcoin ở cấp trung ương, vì việc đào BTC giúp các quốc gia này tận dụng năng lượng dư thừa, đồng thời tăng tính linh hoạt và chủ quyền.

• Coinbase thông báo đang gặp sự cố kỹ thuật, người dùng không thể mua bán. Công ty cho biết đã áp dụng giải pháp khắc phục và đang chờ xác nhận hệ thống hoạt động lại bình thường.

• Matthew Segle cho biết hiện có khoảng 13 quốc gia đang trực tiếp đào Bitcoin ở cấp độ chính phủ, chủ yếu tận dụng nguồn điện dư thừa khó lưu trữ hoặc truyền tải. Việc chuyển điện năng dư thừa thành Bitcoin giúp các quốc gia này tối ưu tài nguyên, tăng tính tự chủ tài chính và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu điện, đồng thời làm suy yếu lo ngại về “vòng xoáy tử thần” của hoạt động đào khi giá giảm. 

• X sắp ra mắt X Money trong chiến lược trở thành everything app, kết hợp mạng xã hội, thanh toán và quản lý tài chính. Dịch vụ đã thử nghiệm nội bộ, dự kiến mở beta giới hạn trong 1–2 tháng tới, có giấy phép chuyển tiền tại hơn 40 bang Mỹ và hợp tác với Visa. Mục tiêu là xây dựng nền tảng tài chính quy mô lớn như WeChat, hướng tới 1 tỷ người dùng. Có nhiều đồn đoán về khả năng tích hợp Dogecoin, nhưng hiện chưa có kế hoạch chính thức. Elon Musk và MrBeast đầu tư vào ứng dụng tài chính vì kiểm soát thanh toán và dòng tiền mang lại lợi nhuận, dữ liệu và sức mạnh lớn hơn kiểm soát nội dung. Điều này giúp giữ chân người dùng, thu phí giao dịch, xây dựng hệ sinh thái khép kín và giảm phụ thuộc vào ngân hàng, từ đó chuyển mình thành hạ tầng tài chính dài hạn.

• Midnight, blockchain tập trung vào quyền riêng tư của Cardano do Charles Hoskinson công bố, dự kiến ra mắt mainnet vào tháng 3. Dự án không nhắm tới cộng đồng Monero hay ZCash, mà hướng đến người dùng phổ thông quy mô hàng tỷ người, những người chưa thật sự quan tâm đến quyền riêng tư. Midnight tích hợp bảo mật riêng tư mặc định ngay từ đầu, thay vì để người dùng tự bật như một tùy chọn. Blockchain này sẽ hoạt động như đối tác trong hệ sinh thái Cardano, với mục tiêu dài hạn đưa quyền riêng tư trở thành tiêu chuẩn phổ cập cho người dùng đại chúng.